GENEL

KuÅŸadası Bölgesel Katı Atık Yönetim Sistemi Projesi (KATSÄ°S); ülkemizin Avrupa BirliÄŸi (AB) uyum sürecinde, çevre alanındaki mevzuat uyumlaÅŸtırma ve uygulamaya dönük yükümlülüklerini karşılayabilmesine destek saÄŸlamak amacıyla hazırlanan ve AB tarafından finanse edilen entegre çevre projesidir. KATSÄ°S ülke genelinde Yüksek Maliyetli Çevresel Yatırımların Planlanması (EHCIP) çerçevesinde Çevre ve Orman Bakanlığınca koordine edilmekte ve KuÅŸ-Atak Belediyeler BirliÄŸi ile ilgili tüm kurum, kuruluÅŸların katılımı ve katkısı ile sürdürülmektedir. AB tarafından, Türkiy'e'nin Ön Katılımı Programı çerçevesinde desteklenen, Yüksek Maliyetli Çevresel Yatırımlarının Planlaması Projesi kapsamında, 260 proje arasında KATSÄ°S 4. sırada ve Katı Atık Yönetimi Projeleri arasında ilk sırada yer almıştır.

YASAL DAYANAK

Projeye esas teÅŸkil eden Bakanlık Yönetmelikleri sırasıyla Katı Atıkların Kontrolü ile Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmelikleri, AB Direktifleri ise baÅŸlıca Düzenli Depolama ile Ambalaj Atıkları direktifleridir.

PROJELENDÄ°RME ÇALIÅžMALARI

Projenin çalışmaları, yerli ve yabancı sekiz kuruluÅŸtan oluÅŸan ENVEST Planners Konsorsiyumu tarafından hazırlanmıştır. KuÅŸadası Katı Atık Yönetimi Projesinin tüm dokümanları Ekim 2005? de Avrupa BirliÄŸi Genel SekreterliÄŸi? ne (ABGS) teslim edilmiÅŸtir.

PROJENÄ°N AMACI 

KUÅžADASI KATSÄ°S PROJESÄ°; Birlik üyesi belediyelerin katı atık sorununa sürdürülebilir ve bütünleÅŸik bir çözüm getirmeyi hedeflemekte, vahÅŸi depolama ÅŸeklinde olan mevcut yapının insan ve çevre saÄŸlığına verdiÄŸi tüm olumsuz etkilerin en aza indirilmesini planlanmaktadır.

KuÅŸadası, Söke, Davutlar ve Güzelçamlı Belediyeleri için, Türkiye Yasaları ve Avrupa BirliÄŸi normlarına uygun, fonksiyonel ve çevreci bir katı atık yönetimi sistemiyle, yeniden kullanım ve geri dönüÅŸüm oranlarını yükseltmek, KuÅŸadası çevresi ve komÅŸu belediyeler sınırları içinde yeraltı sularının kirlenme oranlarını düÅŸürmek, kalıcı bir katı atık yönetimi oluÅŸturmaktır.

PROJENÄ°N HEDEFLERÄ°

Projenin birinci aÅŸamasında, katı atık yönetim sisteminin iÅŸletmeye alınacağı 2008 yılı ile düzenli depolama tesisindeki ilk iki hücrenin doldurulmasına tekabül edeceÄŸi düÅŸünülen 2012 yılı arasındadır. Ä°lk aÅŸamada proje dâhilindeki yerleÅŸimler için basit toplama öngörülmektedir. Kaldırım kenarındaki konteynırlarına boÅŸaltılan katı atıklar sıkıştırmalı çöp kamyonlarıyla yeterli sıklıkla toplanarak doÄŸrudan düzenli depolama tesisine ulaÅŸtırılacaktır.

AB standartlarında düzenli depolama tesisi baÅŸlangıç yılı olan 2008 itibariyle iÅŸletmeye alınacaktır. Alt toprağın sızdırmazlığı saÄŸlanacak, yerleÅŸtirilen katı atıklar günlük örtü toprağıyla kaplanacak, hücreler dolduktan sonra üzeri üst örtüyle kapatılacaktır. Depolama sahası, sızıntı suyu toplama ve arıtma, depo gazı toplama ve enerji eldesi gibi, yönetmeliklerin ÅŸart koÅŸtuÄŸu her türlü çevresel altyapı tesisi ile donatılmış olacaktır.

Katı atık içerisindeki geri dönüÅŸebilir malzemelerin %60 oranında geri kazanılmasını AB Ambalaj Atıkları Direktifi 2012 yılı için, Çevre ve Orman Bakanlığı Ambalaj ve Ambalaj Atıkları YönetmeliÄŸi 2014 yılı için öngörmektedir. 2008 yılı itibariyle katı atık içerisindeki yeniden deÄŸerlendirilebilir malzemelerden kağıt-karton, metallerin %38?inin; cam ve plastiklerin %40?nın geri kazanılması hedeflenmiÅŸtir.

Dolayısıyla, baÅŸlangıç aÅŸamasında malzeme geri kazanma merkezleri kurulacak, üniteler ÅŸehir merkezlerinde kolay eriÅŸilebilecek noktalara yerleÅŸtirilecektir. Bu sayede projenin baÅŸlangıcından itibaren ambalaj atıklarının bir kısmı ayrı toplanarak geri dönüÅŸtürülecektir.

Projenin ikinci aÅŸaması 2010 yılında devreye girecektir ve 2025 yılına kadar sürmesi planlanmaktadır. Bu tarihin belirlenmesinde diÄŸer direktif ve yönetmeliklere nazaran en sıkı süreleri ÅŸart koÅŸan AB Ambalaj Atıkları Direktifi etkili olmuÅŸtur. 2010 yılından itibaren evlerde ikili poÅŸet sistemiyle kaynağında ayrı toplama uygulanmaya baÅŸlanacaktır. 

Proje Alanı yaklaşık 143.000 nüfusun hacim ihtiyaçlarını saÄŸlayacak büyüklüktedir.
Düzenli depolama alanının kapasitesi

• Yaklaşık 1.500.000 m3 ve 20 yıl süreyle hizmet sunabilecektir.

Katı atık miktarları ise

•  2004 yılı için 74,000 ton,
•  2025 yılı için 152,000 ton

olarak tahmin edilmiÅŸtir.

PROJE BÄ°LEÅžENLERÄ°

KATSÄ°S Projesinin bileÅŸenleri; kaynağında ayırma ve ayrı toplama sistemi (<ikili poÅŸet sistemi>), geri dönüÅŸüm noktaları (<kumbara noktaları>) ve AB standartlarında <geri kazanım merkezleri>, <ayırma tesisi>, <sıkıştırma ünitesi>,<pilot kompost tesisi>, <tıbbi atık sterilizasyon tesisi> <düzenli depolama tesisi>, <sızıntı suyu arıtma tesisi>ile <metan gazı toplama ve uzaklaÅŸtırma> birimlerinden oluÅŸmaktadır. 
Ayrıca proje kapsamında üye 4 belediyeye ait mevcut katı atık toplama araç ekipmanları yeni <araç ve ekipman temini>ile desteklenmiÅŸ aynı zaman <eski çöp sahalarının rehabilitasyonu> gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir.
Proje kapsamında sunulan <Teknik Danışmanlık Hizmetleri>  de ayrı bir önem taşımaktadır. Böylelikle:

• Ä°nÅŸa edilen tesisler ile temin edilen makine ve ekipmanlar her aÅŸamasında Türk ve AB standartlarına uygunluÄŸunun kontrol edilmekte (<Kontrollük Hizmetleri>),
• <Kapasite GeliÅŸtirme Programı> çerçevesinde ise KuÅŸ-Atak Belediyeler BirliÄŸi ile üye Belediyelerin <Kurumsal Yapılandırması> yeni tesislerin iÅŸletilmesi için ÅŸekillendirilmekte ve güçlendirilmektedir.
• GerçekleÅŸtirilen  <EÄŸitim Çalışmaları > ile ise yeni idari, mali ve teknik yapının bilgi seviyesi yeni düzenlemelere uyumu saÄŸlanmaktadır.

ATIK TÜRLERÄ°NE GÖRE TESÄ°SLER

KATSÄ°S kapsamında planlanan, tedariÄŸi yapılan veya inÅŸası gerçekleÅŸtirilen tesisler ile temin edilen araç-ekipmanın atık türlerine göre aÅŸağıdaki ÅŸekilde iÅŸlev görmesi öngörülmüÅŸtür:

Evsel Atıklar

• Konut ve iÅŸyerlerimizden çöplerin taşınması temin edilen araç ve ekipmanlar ile saÄŸlanacaktır,
• Çöplerin temin edilen araç ve ekipmanlarla serilmesi, sıkıştırılması ve AB standartlarında depolanması iÅŸlemi <Düzenli Depolama Tesisinde> yapılacaktır,
• Çöplerden sızan suların arıtılması iÅŸlemi <Sızıntı Suyu Arıtma Tesisinde>, sıkıştırılan çöplerde çürüme sonucu oluÅŸan gazların bertarafı  ise <Metan Gazı Toplama ve Yakma Biriminde> yapılacaktır,
• Ayrıca <Eski Çöp Sahalarının Rehabilitasyonu>gerçekleÅŸtirilerek çevreye olan olumsuz etkileri önlenecektir.

Tıbbi Atıklar

• Ayrı toplanan tıbbi atıklar <Tıbbi Atık Sterilizasyon Tesisinde> dezenfekte edilecek,
• Böylelikle dezenfekte edilmiÅŸ  tıbbi atıkların düzenli depolama sahasında nihai bertarafı gerçekleÅŸtirilebilecektir.

Geri DönüÅŸebilir ve DiÄŸer Atıklar

• Konut ve iÅŸyerlerindeki ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması  <Ä°kili PoÅŸet Sistemi> ve <Kumbara Noktaları> ile yapılacaktır,
• Geri dönüÅŸebilir atıklardan özellikle büyük hacimli ambalaj atıkları, yeÅŸil atıklar ile kısmen özel ve tehlikeli atıkların ayrı toplanmsı ve geçici depolanması için <Geri Kazanım Merkezleri> hizmet verecektir,
• Kaynağında ayrı toplanan ambalaj atıklarını <Ayırma Tesisi> ve <Sıkıştırma Ünitesi> iÅŸleyecek ve geri dönüÅŸüm endüstrisinde kullanılmaya hazır hale getirecektir,
• Park, bahçe ve pazar (yeÅŸil) atıklarının çürütülerek gübreye dönüÅŸtürülmesi için  <Pilot Kompost Tesisi> hizmet verecektir,

PROJE ZAMAN ÇÄ°ZELGESÄ°

Mevcut proje bileÅŸenlerinin gerçekleÅŸtirilmesi ve iÅŸletmeye alınışlarına yönelik tarihler ÅŸöyledir:

GELECEKTE PLANLANAN PROJELER

Proje bileÅŸenlerinin geleceÄŸe dönük açılımları ise aÅŸağıdaki ÅŸekilde öngörülmektedir:

PROJE FÄ°NANSMANI

Projenin maliyeti 13,7 milyon Euro AB'den hibe, 6,5 milyon Euro yerel katkı olmak üzere yaklaşık toplam 20,2 Milyon Euro dur. Projenin birim başı maliyeti yaklaşık 10-15 Euro/kiÅŸi/yıl'dır.